28 Ιαν 2018

Aπό πού προέρχονται οι ορολογίες berline, sedan και cabriolet;

Φυσικά από τις ιππήλατες άμαξες, των οποίων η εξέλιξη από τη βιομηχανική επανάσταση (1750) και έπειτα, έπαιξε κρίσιμο ρόλο στον ερχομό της Αυτοκίνησης. Μάρτυρας το λεξιλόγιό τους, που επιβιώνει ως τις ημέρες μας...

Στο διάβα της εξέλιξής τους από τον 15ο αιώνα έως τα τέλη του 19ου, οι άμαξες έγιναν ελαφρύτερες και ασφαλέστερες. Από κατασκευές με βαριά διακόσμηση και γλυπτές συνθέσεις που εξύψωναν το κύρος των εστεμμένων, έφτασαν μέσω των δεκαετιών βελτίωσής τους σε πιο απλά και λειτουργικά σχήματα. Ωφελήθηκαν τα μέγιστα από την βιομηχανική επανάσταση, υιοθετώντας χαλύβδινα ελατήρια και ελάσματα που έκαναν πιο εύκολη τη ζωή των επιβατών τους στο ταξίδι. Ακολούθησαν τα ελατήρια στους εμπρός τροχούς, τα χειροκίνητα φρένα και οι πολλαπλές επιλογές από πλευράς διαμόρφωσης αμαξωμάτων. Στα τέλη του 19ου αιώνα διέθεταν και επίστρωση ελαστικού υλικού, στην επιφάνεια των τροχών που ερχόταν σε επαφή με το έδαφος, για τη μείωση των κραδασμών στο δρόμο. Όσο για τις αναρτήσεις, δεν σταμάτησαν ποτέ να εξελίσσονται και να βελτιώνονται κατά το δοκούν. Όταν έφτασε η εποχή της Αυτοκίνησης πολλές τεχνικές λύσεις ήταν ήδη δρομολογημένες, όπως για παράδειγμα το κτίσιμο των πλαισίων, τα φύλλα σούστας και τα φρένα στους εμπρός τροχούς. Οι άμαξες χωρίς άλογα, όπως χαρακτηρίζονταν στο ξεκίνημά τους τα πρώτα αυτοκίνητα, είχαν έτσι το αναγκαίο τεχνολογικό υπόβαθρο για να επιβιώσουν στα πρώτα δύσκολα χρόνια και στη συνέχεια να επικρατήσουν ολοκληρωτικά, σε όλες τις αγορές του πλανήτη.

Βerline

Φέρτε στο νου σας την άμαξα της Σταχτοπούτας (Cinderella), η οποία στις συντριπτικά περισσότερες αναπαραστάσεις της είναι τύπου Berlin. Ο συγκεκριμένος τύπος έγινε γνωστός για πρώτη φορά στη διαδρομή Βερολίνο-Παρίσι, την οποία έκανε ο κάτοικος Βραδεμβούργου και μέλος του οίκου των Hohenzollern ιδιοκτήτης της. Η πρώτη άμαξα αυτού του τύπου κτίστηκε μεταξύ των ετών 1660-1670 σε ένα εργαστήριο στο Πεδεμόντιο και εκ παραδρομής έλαβε το όνομά της από τη μεγάλη γερμανική πόλη. Σύμφωνα με τη μέθοδο κατασκευής της, η καμπίνα των επιβατών ήταν επικαθήμενη στο κέντρο του πλαισίου και στηριζόταν πάνω σε αυτό σε σιδηροτροχιές με δερμάτινα λουριά, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη άνεση στα μακρινά ταξίδια. Τον 18ο αιώνα οι ιμάντες έδωσαν σταδιακά την θέση τους στα χαλύβδινα ελατήρια. Στις ημέρες μας η ονομασία παραμένει ενεργή, αν και ελαφρά αλλαγμένη: Με τον όρο berlina ή berline περιγράφονται ακόμα στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες τα τετράθυρα αυτοκίνητα των τριών όγκων.

Cabriolet

H έννοια cabriolet έγινε για πρώτη φορά γνωστή τον 18ο αιώνα, ορίζοντας τις μικρές και δίτροχες μόνιππες κατασκευές, που εστεμμένοι όπως η Μαρία Α' της Ισπανίας χρησιμοποιούσαν κατά κόρον για έναν ευχάριστο περίπατο στους βασιλικούς κήπους.

Sedan

Eδώ τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά. Η ορολογία αυτή έχει ως πρόγονό της τα αμαξίδια litters, που δεν είχαν τροχούς και φυσικά δεν χρειάζονταν άλογα, καθώς αρκούσαν τέσσερεις γεροδεμένοι άντρες για να τα σηκώσουν με ξύλινες δοκούς στους ώμους τους και να μεταφέρουν επιβάτες. Η ευελιξία τους ήταν μοναδική στις πόλεις, καθώς με μια-δυό μανούβρες μπορούσαν να απεμπλακούν με επιτυχία από οποιοδήποτε στρίμωγμα στους δρόμους. Τα sedan -που ανήκουν στην κατηγορία των litters- ήταν ακόμη μικρότερα και εξυπηρετούσαν συχνά ηλικιωμένους ανθρώπους με κινητικά προβλήματα ή αρρώστους, που δεν μπορούσαν να μεταβούν με άλλο τρόπο στην εκκλησία. Για την κίνησή τους αρκούσαν δύο άντρες, που χρησιμοποιούσαν ξύλινες δοκούς ή συνηθέστερα ιμάντες.

Convertible

Το landau ήταν τετράτροχο ιππήλατο αμαξίδιο και με ανοιχτή οροφή (σήμερα θα το χαρακτηρίζαμε convertible, καθώς ήταν τετραθέσιο). Στα αγγλικά αρχεία αναφέρεται για πρώτη φορά το 1743, ενώ οφείλει την ονομασία του στην πόλη Landau του Rhinenland-Palatinate της Γερμανίας, όπου και κατασκευάστηκε για πρώτη φορά. Το χαμηλό του ύψος πρόσφερε τα μέγιστα στην προσωπική προβολή των επιβατών του και της ξεχωριστής ενδυμασίας τους, χαρακτηριστικό που το έκανε ιδιαίτερα δημοφιλές μεταξύ των Λόρδων και των Δημάρχων στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Coachbuilders...

To Kocs είναι μια παραποτάμια πεδινή κωμόπολη της Ουγγαρίας, στην οποία κατοικούν 2.750 άνθρωποι. Βρίσκεται 65 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Βουδαπέστης, κοντά στα σύνορα με τη Σλοβακία. Το όνομά της άρχισε να γίνεται γνωστό τον 15ο αιώνα, στα χρόνια της βασιλείας του Matthias Corvinus (1458-1490), ενός εστεμμένου που αγαπούσε και ενθάρρυνε την τεχνολογία. Την εποχή εκείνη, κάποια εργαστήρια από το Kocs κατασκεύασαν ένα τετράτροχο ιππήλατο όχημα, με το κιβωτιόσχημο πλαίσιό του να στηρίζεται στους άξονες, στους οποίους είχε εγκατασταθεί ένα εξελιγμένο σύστημα ανάρτησης που χρησιμοποιούσε αλυσίδες και δερμάτινα λουριά. Η κατασκευή, που λόγω της άνεσης-ευκολίας που παρείχε και του μεγάλου εύρους της σε χρήσεις έγινε δημοφιλής στην Ανατολική Ευρώπη, ονομάστηκε από τους Ούγγρους «kocsi szeker» (καλάθι του Kocs), εξαιτίας του χαρακτηριστικού της σχήματος. Σύντομα η χρήση του «καλαθιού» διαδόθηκε σε όλη την Ευρώπη, μέσω της αυτοκρατορικής ταχυδρομικής υπηρεσίας «Kaiserliche Reichspost» που λειτουργούσε από το 1495, αλλά της διαδόχου της «Thurn-und-Taxis-Post» από το 1650 και μετά. Το όνομα της κωμόπολης, που χρησιμοποιήθηκε ευρέως για να χαρακτηρίσει αυτήν την τεχνική, έφτασε παντού και προσαρμόστηκε στη καθημερινή γλώσσα κάθε λαού. Με το πέρασμα των αιώνων το «Kocs» διεθνοποιήθηκε και μετατράπηκε σε «coach». Στον καιρό του αυτοκινήτου, η λέξη που όριζε τους επαγγελματίες αμαξοποιούς στα πιο βιομηχανοποιημένα ευρωπαϊκά κράτη, ταίριαξε απόλυτα με τους καροσερίστες της νέας εποχής. Έκτοτε, όλα πήραν το δρόμο τους και φτάσαμε μέχρις εδώ...

Όπως αντιλαμβάνεστε, στην εξέλιξη των ειδών τίποτε δεν πάει χαμένο...


ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Σπύρος Χατήρας από το Museu Nacional dos Coches (Λισαβόνα)


 

Περισσότερες φωτογραφίες:

Σχόλια