Το κοινωνικό leasing αναμένεται να βοηθήσει εκατοντάδες νοικοκυριά να αποκτήσουν ένα σύγχρονο και ασφαλές αυτοκίνητο, συνδράμοντας στην απανθρακοποίηση των μεταφορών. Αρκεί, ωστόσο, από μόνο του;
Πρόσβαση σε σύγχρονο και μηδενικών ρύπων αυτοκίνητο θα έχει ένας μεγάλος αριθμός νοικοκυριών στην Ελλάδα, εφόσον υλοποιηθεί το κοινωνικό leasing, μια περιβαλλοντική και κοινωνική πρωτοβουλία που αφορά σε επιδοτούμενη χρηματοδοτική μίσθωση ηλεκτρικού οχήματος.
Το κοινωνικό leasing θα αφορά περίπου 10.000 δικαιούχους, οι οποίοι θα μπορούν να οδηγούν ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο με μόλις 50 έως 100 ευρώ τον μήνα. Το ποσό, πέρα από τη χρήση του οχήματος, αναμένεται να καλύπτει -μεταξύ άλλων- τη συντήρηση και την ασφάλιση του ΙΧ, διευκολύνοντας περαιτέρω τον δικαιούχο.
Στο πρόγραμμα θα μπορούν να υπαχθούν νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αποκτήσουν ένα καινούργιο όχημα, ενώ ορισμένα από τα οφέλη θα είναι:
- Ανανέωση του στόλου κυκλοφορούντων οχημάτων με φιλικά προς το περιβάλλον αυτοκίνητα. Μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα διαθέτει τον πιο γερασμένο στόλο ΙΧ, με μέσο όρο ηλικίας τα 17,5 έτη.
- Μείωση του κόστους μετακίνησης για χιλιάδες νοικοκυριά: Το κόστος ανεφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια, εφόσον γίνεται στο σπίτι, είναι πολύ χαμηλότερο απ’ ότι με βενζίνη ή ντίζελ.
- Ενίσχυση της οδικής ασφάλειας: Κάθε σύγχρονο αυτοκίνητο φέρει μια πληθώρα συστημάτων ασφαλείας που αποτρέπουν την τέλεση τροχαίων ατυχημάτων.
Η δράση θα χρηματοδοτηθεί από το Social Climate Fund, ένα νέο ταμείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συγκροτήθηκε προκειμένου να συνδράμει στο να καταστεί η πράσινη μετάβαση δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς. Σύμφωνα με την ΕΕ, το Social Climate Fund θα στηρίξει ευάλωτα νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από την αύξηση του κόστους ενέργειας και μεταφορών, διασφαλίζοντας ότι κανείς δεν θα μείνει πίσω στη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Το μάθημα από τη Γαλλία
«Πυξίδα» για την υλοποίηση της επιδοτούμενης μίσθωσης ηλεκτρικών αυτοκινήτων αποτελεί η Γαλλία, όταν εγκαινίασε το πρόγραμμα τον Ιανουάριο του 2024. Τα κριτήρια της επιλεξιμότητας ήταν τα εξής: ο δικαιούχος έπρεπε να δηλώνει ετήσιο εισόδημα μικρότερο των 15.400 ευρώ και να αποδεικνύει ότι διανύει, στο πλαίσιο της επαγγελματικής του δραστηριότητας, περισσότερα από 8.000 χιλιόμετρα το χρόνο με το ΙΧ του ή ότι διαμένει τουλάχιστον 15 χιλιόμετρα μακριά από τον χώρο εργασίας του.
Αφορούσε σε κρατική επιδότηση ύψους έως και 13.000 ευρώ, η οποία κάλυπτε την αρχική προκαταβολή και διατηρούσε τις μηνιαίες πληρωμές μεταξύ 70 και 150 ευρώ, ανάλογα με το μοντέλο ηλεκτρικού αυτοκινήτου που επέλεγε ο δικαιούχος. Το πρόγραμμα απαιτούσε τα ηλεκτρικά μοντέλα να πληρούν μια ελάχιστη περιβαλλοντική βαθμολογία, γεγονός που ουσιαστικά απέκλειε τις περισσότερες κινεζικές εταιρείες. Η διάρκεια της σύμβασης ήταν τριετής, με δυνατότητα ανανέωσης (1 φορά) και προέβλεπε τη δυνατότητα πρόωρης λύσης, χωρίς καμία επιβάρυνση, σε περίπτωση απώλειας της απασχόλησης.
Διαβάστε επίσης: Διόδια: Ποιο είναι το πρόστιμο για όσους περνούν χωρίς να πληρώνουν;
Οι αιτήσεις πήραν τη μορφή χιονοστιβάδας. Το αρχικό πλάνο ήταν η χρηματοδοτική μίσθωση 25.000 οχημάτων, αλλά η υποβολή 90.000 αιτήσεων μέσα σε μόλις έξι εβδομάδες ανάγκασε τη γαλλική κυβέρνηση να επιδοτήσει συνολικά 50.000 ΙX και να τερματίσει το πρόγραμμα μόλις λίγους μήνες μετά την έναρξή του, λόγω εξάντλησης των κεφαλαίων.
Τον Οκτώβριο του 2025, όμως, το πρόγραμμα επανήλθε στο γαλλικό αυτοκινητικό γίγνεσθαι, χωρίς να έχει την ελκυστικότητα της πρώτης φάσης. Την πρώτη μέρα λειτουργίας της πλατφόρμας υποβλήθηκαν 18.000 αιτήσεις, ενώ στις αρχές Νοεμβρίου 2025 η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε τη συγκέντρωση 44.000 ενδιαφερόμενων, με τον ρυθμό το επόμενο διάστημα να επιβραδύνεται σε περίπου 1.000 αιτήσεις την εβδομάδα.
Σύμφωνα με υψηλόβαθμα στελέχη από τον κλάδο αυτοκινήτου της Γαλλίας, η στασιμότητα της δεύτερης φάσης του προγράμματος οφείλεται σε ένα μείγμα παραγόντων. Αφενός, υποστηρίζουν ότι «όσοι ήθελαν ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο έχουν ήδη αγοράσει ένα, και όσοι δεν το ήθελαν, εξακολουθούν να μην το θέλουν!». Με απλά λόγια, προς το παρόν, η ηλεκτροκίνηση προσελκύει μια συγκεκριμένη μερίδα του καταναλωτικού κοινού, αδυνατώντας να άρει τις επιφυλάξεις όσων εμφανίζονται διστακτικοί για την αυτονομία των ηλεκτρικών ΙΧ, την προσβασιμότητα σε σταθμούς φόρτισης κ.ο.κ.
Επιπλέον, ανάλυση των αιτήσεων του 2024 δείχνει ότι το 60% των νοικοκυριών ανήκει στην 4η και 5η εισοδηματική κλίμακα, σε φορολογητέα εισοδήματα μεταξύ 13.000 και 15.000 ευρώ ανά φορολογική μονάδα. Για το κοινωνικό leasing, δηλαδή, ενδιαφέρθηκαν όσοι άνηκαν στη χαμηλότερη κλίμακα της μεσαία τάξης και όχι τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Γιατί, όμως, τα λαϊκά στρώματα έμειναν εκτός;
Για τα στελέχη από τον κλάδο της γαλλικής αυτοκινητοβιομηχανίας, βασικός λόγος είναι ότι τα ευάλωτα νοικοκυριά επιζητούν ένα ευέλικτο όχημα, κάτι που ένα μικρό ηλεκτρικό απλώς δεν μπορεί να προσφέρει. Για να επιτευχθούν χαμηλά μισθώματα, οι κατασκευαστές προσφέρουν για μίσθωση βασικές εκδόσεις από τους καταλόγους τους. Τα μοντέλα αυτά διαθέτουν μικρές μπαταρίες, με πραγματική αυτονομία περίπου 200 χιλιομέτρων και αργή φόρτιση. Πρόκειται για προϊόν που δεν ανταποκρίνεται πραγματικά στις ανάγκες των χαμηλών εισοδημάτων, τα οποία συχνά διαθέτουν μόνο ένα αυτοκίνητο, υποστηρίζουν τα στελέχη.
Αντιθέτως, ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο με χαμηλό μίσθωμα, ενδείκνυται για τη μεσαία τάξη, η οποία ήδη διαθέτει αυτοκίνητο και θα χρησιμοποίησει το ηλεκτρικό ως δεύτερο ΙΧ. Οι ενδιαφερόμενοι, ωστόσο, από τα συγκεκριμένα στρώματα που βλέπουν με θετικό μάτι την ηλεκτροκίνηση, ήδη εξυπηρετήθηκαν από την πρώτη φάση του προγράμματος, κάτι που σημαίνει ότι η δεξαμενή των ενδιαφερόμενων έχει στενέψει σημαντικά.
Η πορεία του προγράμματος στη Γαλλία μπορεί να αποτελέσει ένα ιδιαίτερα χρήσιμο μάθημα για το κοινωνικό leasing στη χώρα μας. Τουλάχιστον σε πρώτη φάση, το πρόγραμμα αναμένεται να συγκεντρώσει έναν ικανοποιητικό αριθμό ενδιαφερόμενων, οι οποίοι αντιμετωπίζουν θετικά την ηλεκτροκίνηση, συνδράμοντας σημαντικά στον εκσυγχρονισμό του στόλου κυκλοφορούντων ΙΧ.
Για να ενδιαφερθούν πραγματικά, όμως, οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα, δεν αρκεί το χαμηλό μίσθωμα. Χρειάζονται μοντέλα με επαρκή αυτονομία, αλλά και επιπλέον κίνητρα, όπως θα μπορούσε να ήταν η επιδοτούμενη πρόσβαση σε ταχυφορτιστές
Παράλληλα, συνεχίζουν να πληθαίνουν οι φωνές που υποστηρίζουν ότι προαπαιτούμενο για τον μη αποσπασματικό εκσυγχρονισμό του στόλου και την αποτελεσματική πρόσβαση των ευάλωτων νοικοκυριών σε ένα σύγχρονο και ασφαλές ΙΧ είναι η πλαισίωση ενεργειών όπως το κοινωνικό leasing, από κίνητρα για απόσυρση, διαθέσιμα για σχετικά πρόσφατα μεταχειρισμένα οχήματα και όχι μόνο ηλεκτρικά.
Με την αντικατάσταση αυτοκίνήτων 25 και 30 ετών με ελαφρώς μεταχειρισμένα ΙΧ, χιλιάδες νοικοκυριά αποκτούν πρόσβαση σε ασφαλή και σε μεγάλο βαθμό «πράσινα» οχήματα, ενώ απομακρύνονται από τους δρόμους ρυπογόνα οχήματα που αποτελούν ωρολογιακές βόμβες για την οδική ασφάλεια.
