Η είδηση ότι η Γερμανία προωθεί ένα νέο πρόγραμμα επιδότησης για την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων, με στόχο κυρίως τα νοικοκυριά με χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα, αποτελεί μια σημαντική πολιτική στροφή.
Η πρόθεση της Γερμανίας να επαναφέρει από φέτος ένα πρόγραμμα επιδοτήσεων, ύψους έως και 6.000 ευρώ, για την αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων δεν είναι μια πράξη πολιτικής γενναιοδωρίας, ούτε ακόμα μία πρωτοβουλία με γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος. Είναι, πάνω απ’ όλα, μια ομολογία αδυναμίας. Η χώρα με την ισχυρότερη και μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία της Ευρώπης παραδέχεται, έστω και έμμεσα, ότι η ηλεκτροκίνηση δεν προχωρά με τους ρυθμούς που είχαν υπολογίσει (και υποσχεθεί) τόσο οι πολιτικοί της όσο και οι ίδιοι οι κατασκευαστές.
Το σίγουρο είναι ότι, μετά την ξαφνική κατάργηση των προηγούμενων κινήτρων στα τέλη του 2023, η αγορά των ηλεκτρικών δεν κατέρρευσε, αλλά σίγουρα ξεφούσκωσε, με τις πωλήσεις των εν λόγω αυτοκινήτων να χαρακτηρίζονται από μικρότερη πλέον δυναμική. Και αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα, καθώς η ζήτηση για τα αυτοκίνητα του είδους αποδείχθηκε εύθραυστη – και κυρίως εξαρτημένη από επιδοτήσεις και κρατικά «καρότα».
Η γερμανική κυβέρνηση παρουσιάζει το νέο μέτρο επιδοτήσεων ως κοινωνικά δίκαιο, καθώς στόχος είναι να δοθεί ευκολότερη πρόσβαση στην ηλεκτροκίνηση σε νοικοκυριά με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Στην πράξη, όμως, το μέτρο μοιάζει λιγότερο με κοινωνική πολιτική και περισσότερο με έμμεση στήριξη μιας βιομηχανίας που δυσκολεύεται να πουλήσει τα προϊόντα της στις τιμές που η ίδια έχει διαμορφώσει.
Και εδώ βρίσκεται η καρδιά του προβλήματος. Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα παραμένουν απρόσιτα για το ευρύ κοινό. Όχι επειδή το κοινό «δεν καταλαβαίνει» την τεχνολογία τους, αλλά επειδή το value for money, ειδικά σε σχέση με τα σύγχρονα θερμικά και υβριδικά μοντέλα, δεν πείθει ακόμη τους πολλούς. Έτσι, οι πάσης λογής επιδοτήσεις απλώς κρύβουν αυτή την πραγματικότητα κάτω από το χαλί.
Το επιχείρημα ότι «χωρίς κίνητρα δεν γίνεται μετάβαση» ακούγεται πλέον όλο και πιο μετέωρο. Γιατί, αν έπειτα από κάμποσα στάδια εξέλιξης και δισεκατομμύρια επενδύσεων η ηλεκτροκίνηση εξακολουθεί να χρειάζεται κρατική στήριξη για να σταθεί, τότε κάτι δεν έχει γίνει σωστά. Είτε οι κατασκευαστές άργησαν να προσαρμοστούν είτε οι πολιτικοί υπερεκτίμησαν την ετοιμότητα της αγοράς· είτε πιθανότατα και τα δύο.
Το μεγαλύτερο ρίσκο της στρατηγικής των επιδοτήσεων είναι η δημιουργία μιας αγοράς εθισμένης σε αυτές, με τους καταναλωτές να μαθαίνουν να περιμένουν. Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο, που δεν θυμίζει ώριμη αγορά, αλλά πείραμα. Για τη Γερμανία, βέβαια, το διακύβευμα είναι τεράστιο. Η αυτοκινητοβιομηχανία της δεν είναι απλώς ένας ακόμα κλάδος της οικονομίας της· είναι εθνικό κεφάλαιο. Υπό αυτή την έννοια, η επιδότηση μοιάζει περισσότερο με πολιτική άμυνας παρά με όραμα για το μέλλον.
Η ηλεκτροκίνηση δεν πρόκειται να κερδίσει επειδή επιδοτείται. Θα κερδίσει όταν τα αυτοκίνητα γίνουν πραγματικά προσιτά, χωρίς κρατικές παρεμβάσεις (που στην περίπτωση της Γερμανίας υπολογίζονται με βάση τον νέο κύκλο επιδοτήσεων σε 3 δισ. ευρώ για την τετραετία 2026-2029). Μέχρι τότε, κάθε νέο πρόγραμμα κινήτρων δεν είναι απόδειξη προόδου, αλλά μια σαφής ένδειξη ότι η μετάβαση παραμένει ανολοκλήρωτη. Και όσο η αγορά χρειάζεται δεκανίκια, τόσο πιο δύσκολα θα μάθει να βαδίζει μόνη της· πόσω μάλλον να τρέξει με τους ρυθμούς που όλοι προσδοκούν.
